سدر یا كنار گیاهی است از خانواده رامناسه (Rhamnaceae) كه بومی جنوب ایران میباشد، میوههای آن را به مصرف خوراكی میرسانند و برگها را پس از خشك كردن و پودر نمودن، جهت شستشوی مو و بدن به كار میبرند. برگ سدر علاوه بر تانن و استرولهای گیاهی مانند بتاسیتوسترول و بتاسیتوسترول گلوكزید، دارای ساپونین ابلین لاكتون، اكسلات كلسیم، پتاسیم، آهن، منیزیم و فسفر میباشد.
تانن، پوست سر را تقویت میكند.
ابلین لاكتون، عامل كف كنندگی برگ سدر به شمار میرود و از دسته ساپرنینهای استروئیدی است و به علت فراوانی در برگ سدر میتواند به عنوان ماده اولیه برای تهیه هورمونهای استروئیدی به كار رود.
ساپونین موجود در سدر از قدرت پاك كنندگی بالایی برخوردار است.
خواص و موارد مصرف سدر:
-
برگ سدر دارای تانن و استرول های گیاهی و ساپونین است که عامل کف کنندگی آن به شمار می رود، بنابراین می توان از سدر به جای صابون جهت شست و شوی موی سر و بدن استفاده نمود.
-
سدر در درمان برخی از عفونتها و بیماریها ی پوستی اثر شگرفی از خود نشان داده است.
-
پودر سدر به رنگ سبز روشن و مزه آن تلخ است که در آب لعاب و کف تولید می کند و از خاصیت ضد عفونی کنندگی برخوردار است و می توان جهت بهبود زخمها از آن استفاده نمود.
-
سدر چون اثر تحریک کننده ندارد ، در موارد ریزش مو ی سر به علت حساسیت پوست سر و بر اثر استفاده از برخی صابونها ، می توان آن را مورد استفاده قرار داد.
-
سدر در تقویت موی سر و دفع شوره آ ن مؤثر است.
-
سدر دارای خاصیت پایین آورنده قند خون می باشد.
-
کسانی که بدن خود را با سدر می شویند به خوبی می توانندتغییرات درجه حرارت را تحمل نمایند.
ارزش دارویی و غذایی:
درخت كنار ارزش دارویی و غذایی بسیار دارد. از روزگار پیشین میوه كنار را به عنوان غذا و دارو استفاده میكردند. امروزه نیز در سراسر خوزستان، كرمان، كرانههای خلیج فارس و دریای عمان و در خارج از ایران، در هند و آفریقا كه درخت كنار میروید، مردم میوههای تازه آن را میخورند و در میان عشایر خوزستان مصرف آرد كنار به منزله یك ماده غذایی مرسوم است.
چوب كنار:
چوب كنار قابلیت انحنا و انعطاف دارد و از آن برای حمل بار استفاده میكنند. از چوب كنار برای سوخت نیز استفاده میشود. اگر چوب كنار را در آب بجوشانید و عصاره آبكی آن را تهیه كنید، دارای اسید زیزیفوتانیك و یك ماده سرخ رنگ خواهد شد كه در قدیم برای رنگ كردن مو از آن استفاده میكردند.
فهرست منابع:
1- آئینه چی، یعقوب- مفردات پزشكی و گیاهان دارویی ایران- چاپ دوم انتشارات دانشگاه تهران 1370.
2- روح بخش، عباس- ویژه نامه مو (صنایع بهداشتی و آرایشی).