درختچه­ای كوچك­ و همیشه سبز كه ارتفاع ساقه آن در شرایط عادی بین 1 تا 3 متر می­باشد ولی در آب و هوای مساعد، به ارتفاع بیشتر نیز می‌رسد . از مشخصات آن این است كه برگهائی همیشه سبز، پایا¹، متقابل، ساده، نوك تیز، عاری از تارودندانه، چرمی، به رنگ سبز تیره و معطر دارد. برگهای آن به طول 1 تا 4 سانتیمتر است به علاوه اگر دقت شود، نقاط كوچك و شفافی در سطح برگهای آن مشاهده می‌گردد. گلهای نسبتاً درشت و زیبای مورد، رنگ سفید و بوی مخصوص دارند و در اردیبهشت ماه تا تیر ماه دیده می‌شوند.

پیدایش گلها به صورتی است كه مانند برگها، وضع متقابل داشته در كناره آنها به ساقه می‌پیوندند. هر گل آن 5 گلبرگ مساوی به وضع گسترده دارد به طوری كه وجود این حالت باعث می‌گردد كه پرچمهای متعدد و فراوان گل، به صورت دسته‌ای رؤیت گردند. میوه آن به صورت بیضوی یا مدور، به بزرگی یك نخود، به رنگ سیاه مایل به آبی، به ندرت سفید و دارای طعمی گس می‌باشد. پوست ساقه مورد به صورت قطعاتی از آن جدا و مانند تمام قسمتهای گیاه، بوی معطر دارد، بر روی ساقه مورد، برجستگیهایی به وجود می‌آید كه از آن در مصارف درمانی استفاده می‌گردد.

مورد در جنگلها و زمینهای بایری كه در آن درختچه‌های كوچك روئیده است و نیز در بین درختان زیتون و دامنه‌های كم درخت كوهستانی و اماكن نظیر آنها می‌روید. منطقه پراكندگی آن نیز در مدیترانه، آسیا و ایران می‌باشد. به علاوه چون برگهای سبز زیبا، به صورت دائمی هستند و گلهای درشت و زیبا دارد، پیوسته پرورش می‌یابد.

درختچه مورد در میان یونانیان قدیم و ملل دیگر از احترام خاصی برخوردار بوده است. كلیمیان در مراسم مذهبی خود از آن استفاده می‌كردند. از شاخه‌های برگدار مورد، در مواردی كه افتخاری نصیب مردم می‌شد یا فتحی پیش می‌آمد تاج زیبایی از آن تهیه می‌كردند. گیاه مورد در میان یونانیان و ملل مختلف سمبل جوانی و زیبایی بوده است.

قسمت مورد استفاده این درختچه، برگ، میوه و برجستگی‌هایی است كه بر روی ساقه آن ظاهر می‌شود و گال² نام دارد.

برگ مورد دارای تانن، مواد رزینی و تلخ، گامفن و 30 درصد اسانس است. برجستگیهای روی ساقه مورد كه از قدیم الایام، دیوسكوزید آن را تحت نام Mgrtidana به عنوان قابض مورد استفاده قرار می‌دادند و یا برای آن این اثر را قائل بودند، تانن فراوان دارد.

میوه گیاه دارای تانن، اسانس، مواد رزینی، قندهای مختلف و اسیدهای آلی نظیر اسید مالیك و اسید سیتریك است. دانه مورد دارای نوعی ماده روغنی است كه از اولئین، لینولئین، میریستین³ و پالمیتین تشكیل می‌یابد.

از برگ گیاه مورد بر اثر تقطیر با بخار آب، نوعی اسانس تهیه می‌شود كه بازده آن، 300 گرم اسانس برای هر 100 كیلوگرم برگ است.

اسانس مورد مایعی به رنگ زرد مایل به سبز و دارای بوئی مطبوع می‌باشد. در 2 قسمت الكل 80 درجه نیز حل می‌شود. اسانس مورد دارای دیپانتن، ترپن‌ها و سینئول (اوكالیپتول⁴ ) است. در هنگام تقطیر و در گرمایی بین 160- 170، ماده‌ای به نام میرتول⁵ از آن به دست می‌آید. میرتنول⁶ مایعی است روغنی و معطر، كه در هنگام تقطیر درجات گرمای بالاتر از 180 درجه حاصل می‌شود.

میرتول، مایعی بی رنگ یا مایل به زرد، دكستروژیو و دارای بوی مطبوع شبیه تربانتین و اوكالیپتول است و به مقدار زیاد در الكل و اتر حل می‌شود.

اسانس مورد اثر ضدعفونی كننده و آرام بخش دارد و به صورت موضعی برای روماتیسم تجویز می‌شود. از برگ و گل گیاه مورد، نوعی آب مقطعر به نام Enad ، Ange تهیه می‌شود كه معطر و دارای اثر قابض است و سابقاً مصرف زیادی داشته است. از برگ مورد برای تهیه محلول‌های شستشوی زخمهای چركین به صورت كمپرس استفاده به عمل می‌آید.

این گیاه را از قدیم الایام به خاطر ارزش غذایی آن و نیز به سبب اینكه ماده اولیه‌ای برای رنگ پارچه‌ها بوده است جمع آوری می‌كردند.

1- زرگری، علی- گیاهان دارویی (جلد دوم)- چاپ پنجم انتشارات دانشگاه تهران 1370.

2- میرحیدر، حسین- معارف گیاهی (جلد هفتم)- چاپ چهارم دفتر نشر فرهنگ اسلامی‌1382.

3- وژیری استودولاء ژان ولاك- گیاهان دارویی، ترجمه ساعد زمان- چاپ سوم انتشارات ققنوس 1376.